העק'יק'ה


 

העק'יק'ה
* מהו העק'יק'ה? העק'יק'ה הוא הזביחה לאללה[1] תעאלה[2] למי שנולד לו תינוק או תינוקת.*  האם שחיטת כבש אחד מספיק? אם הנולד הוא בן אז אהוב (לא חייבים, זה לפי היכולת הכלכלית) לשחוט שני כבשים, ואם זה בת אז כבש אחד.* התנאים הקשורים לחייה הנשחטת: התנאים של החיה הנשחטת צריכים להיות כמו התנאים של החיה הנשחטת בחג הקורבן, כך שהחיה תהיה בגיל שנה או מעל חצי שנה ונראית בגודלה כגודלם של בני שנה ועוד.* דין שבירת העצמות בעת הפרדת הבשר מהחיה: מותר לעשות כך לפי האסכולה המאליקית[3].* אופן חלוקת הבשר: אהוב לחלק את הבשר לשלושה חלקים:

  1. שליש לעניים ונזקים.
  2. שליש לקרובים וחברים.
  3. שליש למשפחה.

* דין משיחת דם החיה השחוטה על מצח הנולד? רוב רובם של האסכולות אמרו שדבר זה שנוא כי זה מנהג שהיה נהוג לעשות לפני האסלאם.* מתי עושים את העק'יק'ה? חכמי הדת מסכימים שאהוב לעשות את העק'יק'ה ביום השביעי של ההולדה. אולם ישנה מחלוקת ביניהם האם מותר לעשות אותו לפני היום השביעי או לאחר היום השביעי? לכן בכדי לצאת ממחלוקת זו עדיף לעשות ביום השביעי אם אפשר, או בכל יום אחר אחרי היום השביעי במידה ולא מתאפשר לעשות ביום השביעי.* דין אמירת "בסמי אללהי ארחמני ארחים – بسم الله الرحمن الرحيم"[4]בעת השחיטה והנייה[5] שצריכים בזמן השחיטה: חובה להגיד "בסמי אללהי ארחמני ארחים – بسم الله الرحمن الرحيم"בעת השחיטה אלא במקרה שמישהו שוכח להגיד זאת אז השחיטה מקובלת. והנייה שיעשה הוא שיקדיש את השחיטה לאללה תעאלה כך שלמשל יחליט בליבו "אני עושה את העק'יק'ה הזה לנולד בשביל אללה תעאלה" ולא חייבים להגיד בקול רם את הנייה.* דברים אהובים לעשות אותם למי שנולד לו בן או בת:

  1. השמעת אזאן באוזנו הימנית של הנולד.
  2. השמעת איק'אמה באוזנו השמאלית של הנולד.
  3. מריחת מעט תמר על לשונו של הנולד.
  4. ברית מילה.
  5. גזירת שיער הבן ומתן צדקה במשקלו של השיער, ואם זו בת מעריכים את משקל שיער הראש ונותנים צדקה ולא גוזרים את השיער.

ואללהו אעלם[6].


[1]"אללה": שמו של אלוהים בערבית.[2]"אללה תעאלה": הִתְעַלָּה (ביטוי של כבוד הנלווה לשמו של אללה או לכינוי גוף המתייחס אליו. בעברית יתורגם הביטוי הזה בדרך כלל באמצעות הביטויים "יִתְעַלֶּה", "יִתְעַלֶּה שְׁמוֹ", "יִתְרוֹמֵם" וכד').[3] הזכרתי את דעת האסכולה המאליקית כי אין הרחבה מעמיקה על חוקי העק'יק'ה באסכולה החנפית, כי באסכולה החנפית לא ראו בעשיית העק'יק'ה סונה ולכן הם לא עסקו בדברים שקשורים לעק'יק'ה. ובחרתי באסכולה המאליקית כי היא האסכולה הכי קרובה לאסכולה החנפית.[4]"בסמי לאהי רחמאני רחים": בְּשֵׁם אֱלֹהִים הָרַחְמָן וְהָרַחוּם.[5]"נייה":  כַּוָּנָה, זאת אומרת: הידיעה והכוונה והרצון לפני עשיית מעשה טוב איזה סוג מעשה טוב הוא יעשה ושיעשה אותו אך ורך בשביל אלוהים.[6]"ואללהו אעלם": אֱלֹהִים הוּא הַיּוֹדֵעַ, זֹאת אוֹמֶרֶת לְפִי עֲנִיּוּת דַּעְתִּי.

بسم الله الرحمن الرحيم

فتاوى الشيخ محمد بن صالح العثيمين في العقيقة

 


الـسـؤال الأول
س 644 : فـضـيـلـة الـشـيـخ : حبذا لو أتحفتنا ببعض أحكام العقيقة : تسميتها ، وقتها ، وهل يُـعطى الأغنياء منها ؟ وهل يجوز إعطاء الكافر منها ؟ وهل الأفضل توزيعها أو عمل وليمة ؟
الـجـواب : العقيقة سنة مؤكدة ، عن الغلام شاتان وعن الجارية شاة ، تذبح في اليوم السابع ، ويؤكل منها ويوزع على الأغنياء هدية وعلى الفقراء صدقة .
هل يجوز أن يُعطى الكافر منها ؟
الكافر يتصدق منها عليه إذا كان لا ينال المسلمين منه ضرر ، لا منه ولا منه قومه لقوله تعالى : " لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ " [ الممتحنة : 8 ] . يعني ما ينهاكم عن برهم ، بروهم تصدقوا عليهم ليس هناك مانع أن تبروهم وتقسطوا إليهم ، فالبر إحسان ، والقسط عدل : " إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ" [ الممتحنة : 8 ] .

[ لـقـاء الـبـاب الـمفـتـوح (17/35 – 36) ]


الـسـؤال الـثـانـي
س 591 : فـضـيـلـة الـشـيـخ : شخص يقول : عندي عقيقة ذبحتها فأكرمت العمال وبينهم مسلم ، وبينهم كافر فهل يجوز لي إكرامهم أم لا ؟

الـجـواب : أولا العقيقة ذبيحة لله – عز وجل – لا يجوز أن يدفع بها الإنسان مذمة عن نفسه ولا أن يجلب لنفسه بها مصلحة ، فإذا كان قد أكرم العمال من أجل أن يزيدوا في عمله وينصحوا له ، فهذا لا يجوز ، أما إذا أكرم العمال بها لأنهم فقراء فهذا لا بأس به ، سواء كانوا مسلمين أو غير مسلمين ، وسواء كان معهم مسلم أم لم يكن ، لأن الله تعالى قال في كتابه : " لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ " [ الممتحنة : 8 ] .

[ لـقـاء الـبـاب الـمفـتـوح (15/39 – 40) ]


الـسـؤال الـثـالـث
س 656 : هل الولد الصغير الذي يسقط قبل أن يتم له عقيقة أم لا ؟
الـجـواب : ما سقط قبل تمام أربعة أشهر فهذا ليس له عقيقة ، ولا يسمى ولا يصلى عليه ، ويدفن في أي مكان من الأرض .
وأما بعد أربعة أشهر فهذا قد نفخت فيه الروح ، هذا يسمى ويغسل ويكفن ويُصلى عليه ويدفن مع المسلمين ، ويعق عنه على ما نراه ، لكن بعض العلماء يقول : ما يعق عنه حتى يتم سبعة أيام حيا ، لكن الصحيح أنه يعق عنه لأنه سوف يبعث يوم القيامة ، ويكون شافعا لوالديه .

[ لـقـاء الـبـاب الـمفـتـوح (17/50 – 51) ]


الـسـؤال الـرابـع
س 85 : رجل له مجموعة من الأبناء والبنات ولم يعق لأحد منهم إما لجهل أو لتهاون ، وبعضهم كبار الآن ، فماذا عليه الآن ؟
الـجـواب : إذا عق عنهم الآن فهو حسن إذا كان جاهلا ، أو يقول غداٌ أعق حتى تمادى به الوقت ، أما إذا كان فقيرا في حين مشروعية العقيقة فلا شيء عليه .

[ لـقـاء الـبـاب الـمفـتـوح (2/17 – 18) ]


الـسـؤال الـخـامـس
س 799 : فـضـيـلـة الـشـيـخ : ما حكم توزيع كل العقيقة وإخراجها خارج البلاد مع العلم بعدم حاجة أهلها للحم هذه العقيقة ؟
الـجـواب : بالمناسبة لهذا السؤال ، أود أن أبين للإخوة الحاضرين والسامعين أنه ليس المقصود من ذبح النسك سواء كان عقيقة أم هديا أم أضحية اللحم أو الانتفاع باللحم ، فالانتفاع باللحم يأتي أمرا ثانويا ، المقصود بذلك هو أن يتقرب الإنسان إلى الله بالذبح ، هذا أهم شيء ، أما اللحم فقد قال الله تعالى : " لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَى " [ الحج : 37] .

وإذا علمنا ذلك تبين لنا خطأ من يدفعون فلوسا ليضحي عنهم في مكان آخر ، أو يعق عن أولاده في مكان آخر ، لأنه إذا فعلوا ذلك ، فاتهم المهم بل فاتهم الأهم من هذه النسيكة وهو التقرب إلى الله بالذبح ، وأنت لاتدري من سيتولى الذبح ، قد يتولاها من لايصلي ، فلا تحل ، قد يتولاها من لا يسمي عليها فلا تحل ، قد يعبث بها ولا يشترى إلا شيئا لا يُجزيء .

فمن الخطأ جدا أن تصرف الدراهم لشراء الأضاحي أو العقائق من مكان آخر ، نقول : اذبحها أنت بيدك إن استطعت أو بوكيلك ، واشهد ذبحها حتى تشعر بالتقرب إلى الله سبحانه وتعالى بذبحها ، وحتى تأكل منها لأنك مأمور بالأكل منها . قال الله تعالى : " فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ" [ الحج : 28 ]

وقد أوجب كثير من العلماء على الإنسان أن يأكل من كل نسيكة ذبحها تقربا إلى الله كالهدايا والعقائق وغيرها ، فهل ستأكل منها وهي في محل بعيد ؟ لا .

وإذا كنت تريد أن تنفع إخوانك في مكان بعيد فابعث بالدراهم إليهم ، ابعث بالثياب إليهم ، ابعث بالطعام إليهم ، وأما أن تنقل شعيرة من شعائر الإسلام إلى بلاد أخرى ، فهذا لا شك أنه من الجهل ، نعم أعتقد أن الذين يفعلون ذلك لا يريدون إلا الخير ، لكن ليس كل من أراد الخير يوفق له . ألم تعلم أن الرسول صلى الله عليه وسلم أرسل رجلين في حاجة ، فحضرت الصلاة وليس معهما ماء ، فتيمما وصليا ، ثم وجدا الماء فأحدهما توضأ وأعاد الصلاة ، والثاني لم يعد الصلاة ، فقال للذي لم يعد الصلاة أصبت السنة . والذي أعاد الصلاة كان يريد الخير ، فشفعت له نيته هذه ، وأعطي أجرا على عمله الذي فعله باجتهاده . لكن هو خلاف السنة ولهذا لو أن الإنسان أعاد الصلاة بعد أن سمع بأن السنة عدم الإعادة لم يكن له أجر ، لكن هذا كان له أجر لأنه كان لا يعلم أن السنة عدم الإعادة .

فالحاصل أنه ليس كل من أراد الخير يوفق له . وأنا أخبرك وأرجو أن تخبر من يبلغه خبرك ، بأن هذا عمل خاطيء ليس بصواب ، نعم : لو فرض أنه أراد الأمر بين أن تعق أو تنجي أناسا من المجاعة وهم مسلمون وأردت أن تأخذ دراهم العقيقة وترسلها لقلنا لعل هذا أفضل ، لأن إنقاذ المسلمين من الهلاك واجب لكن لا ترسل دراهم على أنها تكون عقيقة .

[ لـقـاء الـبـاب الـمفـتـوح (23/28 – 31) ]

 

מודעות פרסומת

להשאיר תגובה

הזינו את פרטיכם בטופס, או לחצו על אחד מהאייקונים כדי להשתמש בחשבון קיים:

הלוגו של WordPress.com

אתה מגיב באמצעות חשבון WordPress.com שלך. לצאת מהמערכת / לשנות )

תמונת Twitter

אתה מגיב באמצעות חשבון Twitter שלך. לצאת מהמערכת / לשנות )

תמונת Facebook

אתה מגיב באמצעות חשבון Facebook שלך. לצאת מהמערכת / לשנות )

תמונת גוגל פלוס

אתה מגיב באמצעות חשבון Google+ שלך. לצאת מהמערכת / לשנות )

מתחבר ל-%s